Rick O’Shea

Craoltóir agus Láithreoir The Book Show ar RTÉ

Le blianta beaga anuas, níos mó ná blianta eile, sin iad na blianta is mó a theastaíonn uainn bheith ag léamh inár saol.

Ba bhealach iontach é i gcónaí domsa le héalú, le mo mheabhairshláinte a choinneáil socair, le heolas agus forbairtí nua a fhoghlaim a athraíonn mo dhearcadh ar an domhan, le titim i ngrá le carachtair iontacha, le bualadh le seanchairde agus eachtraí nua a bheith againn, taithí a fháil ar an saol atá caite agus fiú an saol amach anseo nach mbeadh agam murach sin, agus fiú taisteal nuair nach raibh mé ábalta!

Tá lúcháir mhór orm go bhfuil an tionscnamh Ireland Reads ar siúl agus tá súil agam go gcuirfidh sé tús leis an léitheoireacht ó cheann ceann na bliana duit!

Rita Ann Higgins

File agus Drámadóir

“Focal i ndiaidh focail i ndiaidh focail, is í sin cumhacht” – Margaret Atwood

Tagann saoirse leis an léitheoireacht gan aon chomparáidí. Bhí mé dhá bhliain is fiche nuair a léigh mé leabhar ó chlúdach go clúdach den chéad uair. Bhí mé mar léitheoir mall agus bhíodh mé ag streachailt leis na focail ar an leathanach. Tar éis tamaill, bhí cleachtadh agam ar na focail. Ba mhór an sólás agam na focail. Bhí na focail ag cruthú pictiúr. Bhí mé in ann Catherine agus Heathcliff a fheiceáil ar na Móinteáin.

D’oscail an léitheoireacht doras chuig tír fuaimeanna agus siollaí. Bhí sé iontach dul isteach in intinní daoine eile trí leabhair. Fuair mé go raibh mé ag smaoineamh faoi charachtair nuair nach raibh an leabhar á léamh agam. Braithim gur mór an phribhléid dom é a bheith in ann léamh, mothaím gur ceart atá ann chomh maith - ceart daonna. Ná bíodh eagla ort roimh fhocail riamh. Tá siad chomh láidir le seanphéire butaisí. Is leatsa na focail don léitheoireacht.

Conor O'Donnell

Aisteoir

Is aisteoir mé agus mac léinn a bhfuil Siondróm Down orm agus tá mé ag freastal ar Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath. Is as Droichead Nua i gContae Chill Dara mé agus tá mé ag iarraidh go mbeidh deis ag gach duine tairbhe a bhaint as léitheoireacht. Is é an chéad leabhar, agus an leabhar is fearr liom, ar cuimhin liom mo thuismitheoirí á léamh dom ná “Green Eggs and Ham” le Dr. Seuss. Is breá le gach duine inár dteach a bheith ag léamh.

Mar aisteoir, bíonn orm rudaí a léamh agus mo línte a chleachtadh. Tugann scripteanna agus leabhair deis dom aithne a chur ar charachtair, tugann siad muinín agus fuinneamh dom. Tá mé ag súil go mór le páirt a ghlacadh i gclub leabhar na Tríonóide, a bhfuil Siondróm Down na hÉireann ag tacú leis. Tá mé ag súil freisin le smaointe a roinnt le mo chairde sa choláiste agus éisteacht leo ag caint faoi na leabhair is maith leo a léamh. Mar Ambasadóir Éire ag Léamh, tá cuireadh á thabhairt agam do gach duine dul ar strae i leabhar maith — de bhrí go gcabhraíonn léitheoireacht le d’intinn, gach lá.

Liz Nugent

Údar

Is gné thábhachtach de shaol gach duine í léitheoireacht, is cuma má thuigeann nó mura dtuigeann siad é sin. Is léir ó staidéar a rinneadh le déanaí go bhfuil léitheoireacht an-mhaith don mheabhairshláinte, agus tá a fhios agam féin nuair a bhí mé in ísle brí gur chabhraigh leabhair liom éalú ón saol laethúil nuair ba ghá. Mar leanbh a chaith go leor ama san ospidéal, chabhraigh scéalta liom chun an phian a ligean i ndearmad. Fiú amháin anois, d’fhéadfadh beathaisnéis mé a spreagadh chun gnímh ar an mbealach céanna le leabhar cócaireachta.

Tá sé fíorthábhachtach go mbeidh deis ag leanaí leabhair fhisiciúla a léamh. Tá níos mó seans ann anois ná riamh go gcaithfidh a bhformhór acu a saol fásta ag féachaint ar scáileáin. Téigh i bhfeidhm orthu nuair atá siad óg. Lean ar aghaidh ag léamh dóibh go dtí go mbíonn siad in ann leabhar a léamh duit. Beidh siad den tuairim go bhfuil nasc idir leabhair agus grá tuismitheora. Níl costas ar bith ag baint leis an nasc seo a chruthú idir tú féin is do leanbh. Tá an t-ádh orainn in Éirinn go bhfuil ceann de na seirbhísí leabharlainne is fearr ar domhan againn. Bainimid úsáid as an tseirbhís seo nó caillfear í.

Dave Rudden

Údar

Is mór an pléisiúr dom bheith i m’ambasadóir don fheachtas ‘Ireland Reads’

Mar iar-mhúinteoir atá ina údar anois, tá taithí phearsanta agam ar chumhacht nascachta na léitheoireachta ag aois ar bith. Is rud amháin é an draíocht a bhaineann le tú féin a iompar go saolta eile agus go hamanna eile, ach an rud atá i bhfad níos tábhachtaí domsa ná an teileapórtáil an-sonrach a bhaineann le dul isteach in intinn daoine eile.

Is léitheoireacht mhaith í aon léitheoireacht, mar go gcuireann léitheoireacht i gcuimhne dúinn go bhfuil ár bplotaí féin – ár gcathanna féin, ár mbuanna féin, ár gcaillteanas féin againn go léir. Sílim nach bhfuil ceacht ar bith níos tábhachtaí ná sin.

Sarah Webb

Údar

Thar aon ní eile, is léitheoir mé.

Tá an-suim ar fad agam i leabhair agus sa léitheoireacht. D'fhéadfainn maireachtáil gan a lán rudaí, ach ní gan leabhair. Tugann siad eolas dom, cuireann siad siamsaíocht ar fáil dom, cabhraíonn siad liom dul isteach i mbróga daoine eile, cuireann siad ag smaoineamh mé. Tá siad ann nuair a bhím ag mothú go maith, nuair a bhím tinn, nuair a bhíonn scíth agam, nuair a bhím tuirse. 

Is iad mo chairde dílse, mo chompánaigh dhílse. Idir seanchairde ar nós Summer Sisters le Judy Blume (leabhar iontach tumthach do laethanta saoire an tsamhraidh) nó Big Magic le Elizabeth Gilbert (ceann de na leabhair is fearr faoi chruthaitheacht), agus úrscéalta snasta nua do pháistí, is breá liom iad go léir!

Patricia Forde

Laureate na nÓg

Ó mhúin mo mháthair dom léamh ag ceithre bliana d’aois, is beag lá nach raibh leabhar i mo lámh agam. Tá an spás agus an domhan faoi thoinn feicthe agam. Tá coireanna uafásacha feicthe agam, agus rúndiamhra achrannacha réitithe agam, agus mé i mo shuí ar mo tholg sa mbaile! Thar rud ar bith eile, mar mhúinteoir, mar thuismitheoir agus mar scríbhneoir, tá an difríocht a dhéanann léitheoireacht i saol an duine óig feicthe agam. Tá an-áthas orm tacú leis an bhfeachtas tábhachtach seo, Ireland Reads.

Oliver Callan

Scríbhneoir grinn agus láithreoir

Tá mo chuimhneacháin is luaithe go léir faoi leabhair. D'fhaighinn leabhar i gcónaí do mo bhreithlá, dhá lá i ndiaidh na Nollag. Is cuimhin liom an chéad leabhar a léigh mé, The Enchanted Wood, le hEnid Blyton. Léimeann triúr páistí thar dhíog agus dreapann siad crann inar féidir leo cuairt a thabhairt ar dhomhain dhraíochta ag an mbarr.

Is é an chéad scéal a bhaineann an anáil díot agus ón saol mar atá an ceann is fearr. Is cuimhin liom fós an mothúchán agus mé ag suí i leaba mo thuismitheoirí go déanach oíche amháin mar ní raibh cead agam an solas a bheith ar siúl sa seomra a roinn mé le mo dheartháireacha agus deirfiúracha. D’imigh mé sna tailte craiceáilte le fear an tSáspain, agus níor fhill mé ar an mbaile arís.

Molly Nic Céile

Cruthaitheoir Digiteach, Údar agus bunaitheoir Gaeilge i mo chroí

Bhí fonn orm tabhairt faoin léitheoireacht rialta le blianta fada anuas. Is cuimhin liom cé chomh maith is a mhothaigh mé nuair a bhí mé ag díriú ar na céimeanna léitheoireachta agus bhí mé ag iarraidh go mbeinn in ann mothú mar sin go rialta i gcaitheamh mo shaoil. In 2025, chinn mé go léifeadh mé 25 leabhar agus d’éirigh liom é sin a dhéanamh! D’fhéadfainn leabhar a scríobh faoin mbealach a d’athraigh an cinneadh sin mo shaol ach seachas sin ba mhaith liom daoine a spreagadh chun cuid de na leabhair atá foilsithe cheana féin a léamh. Tá mé ag tacú le Éire ag Léamh de bhrí go gcreidim, sa lá atá inniu ann seachas am ar bith eile, gur gá dúinn leabhair fhisiciúla a léamh. Bíonn an chuid is mó againn ar líne an t-am ar fad agus sa bhreis ar an gcrá croí a bhaineann leis sin, tá ár n-achair airde á gcreimeadh mar gheall air. B’fhéidir go mbeadh deacracht agat dearmad a dhéanamh ort féin ar feadh tamaill nuair a bhíonn leabhar á léamh agat mura bhfuil leabhar léite agat le fada, ach bunaithe ar mo thaithí féin, éiríonn sé níos éasca de réir a chéile agus is fiú go mór a leithéid a dhéanamh. Is cuma cén leabhar a roghnaíonn tú, spreagann Éire ag Léamh tú chun taitneamh a bhaint as an léitheoireacht fiú amháin mura bhfuil deis agat ach tamall gearr a chaitheamh ag léamh nuair a bhíonn tú ag dul ó áit go háit, lean ort #TéighArStraeILeabhar.

Dr Richard Hogan

Síciteiripeoir Teaghlaigh

‘Má tá spéis agat ann, is é an chéad phíosa eolais a bheidh uait seans ná eolas faoin áit a rugadh mé agus faoin saol uafásach a bhí agam nuair a bhí mé óg’. Is cuimhin liom fós a bheith i mo luí sa leaba, mo mhála scoile ar an urlár, agus mise i lár dhomhan Holden Caufield. Bhí sárshaothair litríochta léite agam roimhe sin, ‘The Old Man and the Sea’, ‘The Dubliners’, ‘Waiting for Godot’. Ach ba é sin an chéad uair ar éirigh liom titim i ngrá le carachtar. Cabhraíonn an domhan a chruthaíonn údair linn chun forbairt a dhéanamh ar ár gcoincheapa féin maidir linn féin agus ar an méid is féidir a dhéanamh sa domhan seo. Tugann údair deis dúinn súil a chaitheamh orainn féin mar atáimid, casta agus álainn. Níl rud ar bith chomh cumhachtach le focail. ‘Is féidir taitneamh a bhaint as rud álainn go deo’. Is deis éalaithe iad focail dar liom, deis chun saol a chaitheamh. Chabhraigh siad liom teacht ar thuiscint ar an staid dhaonna.

Marian Keyes

Údar

Páiste imníoch, uaigneach a bhí ionam, ach nuair a léigh mé mo chéad leabhar le Enid Blyton (‘The Twins at St Claire’s’) chuaigh sé i bhfeidhm go mór orm. Go tobann, bhí tairseach agam chuig saol eile – chuig saol gan teorainn. Bhí mé ábalta éalú ón míchompord a bhí orm bheith i mo shuaimhneas trí mo féin a thumadh i saol daoine eile.

Ó shin i leith, is mór an cuidiú an léitheoireacht dom. Is cuma cad a bhí ag tarlú dom, thug leabhair sólás dom, thug siad cairdeas dom, bhain siad gáire asam, chuir siad ag smaoineamh mé, thug siad spás dom chun m’anáil a fháil agus choinnigh siad amach ón domhan mór mé.

Is é an cumas léimh mo shárchumhacht

Róisín Ní Riain

Lúthchleasaí

Bhí ról tábhachtach ag léitheoireacht i mo shaol i gcónaí. Ós rud é gur lúthchleasaí ardfheidhmíochta mé, bím i gcónaí ag dul ó áit go háit, agus tugann léitheoireacht deis dom moilliú agus smaoineamh, agus níos mó úsáide a bhaint as mo shamhlaíocht freisin. Toisc lágú radhairc a bheith orm, tá an léitheoireacht i bhfad níos inrochtana agus níos taitneamhaí anois ó tharla go bhfuil closleabhair ar fáil. Ciallaíonn na closleabhair nach mbíonn mé ag streachailt chun an cló beag i leabhair fhisiciúla a fheiceáil agus go mbíonn deis agam mo scíth a ligean nuair a bhíonn mé ag éisteacht le leabhar.

Sin an chúis a chinn mé tacú le Éire ag Léamh, de bhrí go bhfuil sé mar aidhm leis tacú le gach duine a bheith ag léamh agus iad a spreagadh chun a bheith ag léamh freisin, beag beann ar chúlra, aois nó cumas. Tarraingíonn Éire ag Léamh aird ar an tábhacht a bhaineann le léitheoireacht i measc gach duine agus spreagann sé gach duine chun dul chomh fada lena leabharlann áitiúil agus páirt a ghlacadh sa phobal cruthaitheach. Gné ríthábhachtach de Éire ag Léamh í ionchuimsitheacht de bhrí go bhfuil an clár ag leanúint ar aghaidh ag tacú le daoine, gach cineál cumais, chun leabhar a phiocadh suas agus tús a chur leis an léitheoireacht, is cuma más leabhar fisiciúil nó closleabhar ar líne a roghnaíonn siad.